معرفی کتاب: دو آفتاب و دو ماه

معرفی کتاب: دو آفتاب و دو ماه

 

دو آفتاب و دو ماه

سامرا در آیینۀ شعر فارسی

معرفی: الهام قاسمی



بر هـــادی راه حضــرت هـو ، صلــوات            بر عسکری و نــور دل او، صلوات

این‌جا حرم «دو آفتاب» است و «دو ماه»               بر نرجس و بر حکیمه بانو، صلوات

جواد هاشمی «تربت»

 

کتاب «دو آفتاب و دو ماه» اثریست کامل و جامع در عرصۀ ادبیات شیعی و شعر آیینی که علاوه بر تکریم شهر مقدس سامرا، به مدحت و منقبت حضرات آل الله سامرا پرداخته است. در بیانی دقیق‌تر و جزئی‌تر می‌توان گفت که محقق در بخش ابتدایی کتاب، تحت عنوان (گذری بر تاریخ «دو آفتاب و دو ماه» و روضۀ منوّره‌اش) به شرح تاریخ زندگی حضرت امام هادی(ع) و حضرت امام حسن عسکری(ع) نشسته و در ادامه تاریخ بنای مرقد عسکریین(ع) و زیارت عسکریین(ع) و سرداب غیبت را توضیح داده‌ است.

محقق در مقدمۀ کتاب، نبودن مجموعه‌ای تحقیقی و تألیفی برای اشعار امامین عسکریین(ع) به ویژه دو بانوی مکرمه، حضرت نرجس خاتون(ع) و حضرت حکیمه خاتون(ع) را انگیزۀ اصلی پیدایش کتاب دانسته و در ادامه به شرح و توضیح مراحل شکل‌گیری اثر و بیان ویژگی‌هایی چون: داشتن فهرست الفبایی اسامی شعرا، نقل مأخذ دقیق هر شعر و ...، و نیز مشکلات عدیده‌ای که در جریان جمع‌آوری این مجموعه وجود آمده از جمله: اشکالات ناشی از چاپ‌های سنگی، گوناگونی کلمات و عدد ابیات یک شعر ، یافتن یک شعر با دو شاعر و ... اشاره می‌کند. محقق در این بخش نچیدن اشعار (در هر فصل)، بر حسب موضوع، یعنی منقبت، ولادت و شهادت، بلکه چینش به ترتیب قوالب و حروف الفبایی را به سبب علمی _ پژوهشی بودن اثر می‌داند.

کتاب در 5 فصل تنظیم شده است. فصل نخست با عنوان «تکریم سامرّا»، که مجموعه‌ایست از اشعار مشترک در مدح شهر سامرا، چهار نور مطهر، سرداب مقدس و امام‌زاده سید محمد(ع).

فصل دوم «حضرت امام هادی(ع)» نام دارد که شامل بیش از 50 سروده در مدایح و مناقب و مراثی امام دهم شیعیان است.

«حضرت امام حسن عسکری(ع)» عنوان فصل سوم کتاب است که در آن در حدود 60 شاعر در سروده‌هایی تحت عناوینی چون: خورشید دوم سامرا، لوای شفاعت، مولای ماسوا و ... به مدح و منقبت امام یازدهم(ع) می‌پردازند.

فصل چهارم کتاب «حضرت نرجس خاتون(س) و حضرت حکیمه خاتون(س)» نام گرفته که دارای 26 عنوان شعری است. در این فصل علاوه بر مدح و منقبت، سروده‌هایی در باب زندگی این دو بانوی مکرم دیده می‌شود.

«تخریب سامّرا» عنوان فصل آخر کتاب است که: ساعت انفجار، دو صنوبر زخمی،  تیشه و ریشه و ... عناوین اشعار سروده شده در این بخش است.

بنا بر گفتۀ پژوهشگر، اکثر قوالب شعری در این مجموعه به کار رفته‌اند. چینش اشعار در هر فصل بدین ترتیب است: الف) غزل، قصیده، قطعه (به ترتیب الفبا). ب) ترکیب‌بند و ترجیع‌بند. ج) مثنوی. د) مسمط و مربع ترکیب. ه) بحر طویل، شعر نو، شعر سپید. و) رباعی، دوبیتی.

بعضی از شاعران همچون  غلام‌رضا سازگار «میثم»، الهی قمشه‌ای «الهی»، محمدجواد غفورزاده «شفق» و ... در سبک سنتی (کلاسیک) و برخی دیگر از جمله سید محمد سادات اخوی، میثم مؤمنی‌ نژاد، فردین فکوری و ... در قالب‌های نو و سپید طبع‌آزمایی کرده‌اند.

در صفحات پایانی کتاب تصاویری چند از قبور متبرکه تخریب شده و مراحل مرمت آن‌ها در سامرا به تصویر کشیده شده است.

کتاب حاضر، مرجعی کامل برای استفادۀ مداحان و شاعران و علاقه‌مندان به اشعار مذهبی، خصوصا امامین همامین عسکرین و دو بانوی مکرمه، حضرت نرجس خاتون(س) و حضرت حکیمه خاتون(س)، است.

این اثر به کوشش و پژوهش جواد هاشمی و میثم کریمی، از سوی شرکت تعاونی کارآفرینان فرهنگ و هنر، در دو نوبت آبان و آذر ماه سال 1388 در 694 صفحه روانۀ بازار نشر شد. چاپهای بعدی کتاب را انتشارات محمل به عهده گرفت.

به مناسبت ولادت دهمین امام شیعیان، امام هادی(ع)، سروده‌ای از نصرالله مردانی از این کتاب نقل می‌شود:

                        هادی راه عشق

دهمین آفتاب مشرق جود                       سر زد از بحر بی‌کران وجود

باز شد سینۀ زمین و زمان                       دیده و روی دل‌گشا چو گشود

تا بشارت دهد، به منتظران                      آمد از آسمان، فرشته، فرود

خوانده‌ام این حدیث نورانی                     در کتابی به نام خَلد خلود

مغربی مادرش، سمانه که داشت                 همسری چو جواد، صاحب جود

در صدف، گوهری چنین پرورد                 که شد آیینه‌دار غیب و شهود

حشمتی بودش از سلیمان، بیش                 در نگین داشت، نقشی از معبود

وقت حج بود و از مدینۀ دل                     راه بردم، به کعبۀ مقصود

ای به ره مانده! با تو می‌گویم                    هادی راه عشق، «هادی» بود

منتظر باش؛ هان! که می‌آید                      از همین خانه، مهدی موعود


لینکهای مرتبط:

نشر محمل

آدینه بوک

گزارش رونمایی کتاب در خبرگزاری فارس

Print
5243 Rate this article:
No rating

Leave a comment

Name:
Email:
Comment:
Add comment

ادبیات

معارف

دیگر علوم انسانی

ارتباط با ما


چارت سازمانی
نشانی:تهران, خیابان بهارستان , خیابان صفی علی شاه , کوچه درویش , پلاک 6 تلفن: 02177687441
تلفن و تلگرام مسوول ثبت نام کارگاه ها: 09399990190

Bayat.Dr@gmail.com :مدیر سایت

همکاری با ما


هر بزرگواری که تخصصی مرتبط با علوم انسانی شیعی داشته باشد (دانشجوی ارشد به بالا)، پس از مصاحبه‌ای کوتاه می‌تواند نوشته‌هایش را در این سایت منتشر کند و به شرط پرکاری صفحه‌ای شخصی در سایت داشته باشد.

هدف و روش ما


ما هر گونه تعصب و پیش داوری را مانع کار علمی می‌دانیم. نام‌ها و عناوین و نیز اقوال مشهور راه را بر نقد و مطالعۀ علمی ما نمی‌بندد.

ما بهترین راه دفاع از عقیده را کار دقیق و درست علمی می‌دانیم.

دربارۀ ما


گروهی دانشجویی هستیم که دربارۀ ادبیات و فرهنگ شیعی تحقیق می‌کنیم. دامنۀ تحقیق ما تمام علومی است که به نحوی می‌تواند به ادبیات و فرهنگ شیعی کمک کند؛ علومی مثل قرآن و حدیث، تاریخ، کلام، عرفان، فلسفه، هنر و ...

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به به سایت سلیس می باشد.

طراحی شده توسط DnnTeam.com